Trong làn sóng cải cách hành chính sâu rộng tại Việt Nam, với việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh - xã) từ ngày 1/7/2025, xã Núa Ngam thuộc tỉnh Điện Biên nổi lên như một ví dụ điển hình về sự thích ứng và đổi mới. Được hình thành từ việc sáp nhập ba xã cũ: Hẹ Muông, Na Tông và Núa Ngam theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xã Núa Ngam không chỉ mở rộng quy mô mà còn tái cấu trúc tổ chức để đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại. Với diện tích khoảng 264,78 km² và dân số hơn 11.800 người, xã này tập trung phát triển nông nghiệp bền vững, lâm nghiệp và du lịch sinh thái, khai thác lợi thế thiên nhiên như thác nước, hang động và rừng nguyên sinh.

Xã Núa Ngam nằm ở vùng núi Tây Bắc, thuộc khu vực huyện Điện Biên cũ, nay trực thuộc tỉnh Điện Biên. Sau sáp nhập, xã trở thành một trong 42 xã (cùng 3 phường) của tỉnh, với trụ sở chính đặt tại khu vực trung tâm xã Núa Ngam cũ để thuận lợi cho quản lý và cung cấp dịch vụ công. Kinh tế địa phương chủ yếu dựa vào trồng trọt (lúa, ngô), cùng các sản phẩm OCOP tiềm năng như gạo, sắn, mắc ca và dứa, hướng tới nông nghiệp xanh và chứng nhận hữu cơ. 

Đảng Bộ Xã: Nền Tảng Lãnh Đạo Và Phát Triển

Đảng bộ xã Núa Ngam được thành lập trên cơ sở hợp nhất Đảng bộ ba xã cũ, hiện có 45 chi bộ và 2 đảng bộ trực thuộc, với tổng số 582 đảng viên. Đại hội Đảng bộ xã đã đề ra 18 chỉ tiêu phấn đấu cho nhiệm kỳ 2025-2030, tập trung vào mục tiêu nâng cao thu nhập bình quân đầu người lên 80 triệu đồng/năm vào năm 2030, phát triển 2-3 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên, và thúc đẩy nông nghiệp hàng hóa gắn với xây dựng thương hiệu. Ông Nông Quang Thắng, nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện Điện Biên, được bầu làm Bí thư Đảng ủy xã, lãnh đạo toàn diện các hoạt động chính trị - xã hội.

Hội Đồng Nhân Dân (HĐND) Xã: Đại Diện Ý Chí Nhân Dân

Theo mô hình mới, HĐND xã Núa Ngam là cơ quan quyền lực nhà nước địa phương, với số lượng đại biểu tối đa 40 người, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân. Thường trực HĐND gồm Chủ tịch (kiêm nhiệm) và một Phó Chủ tịch chuyên trách. HĐND có hai ban chuyên trách: Ban Pháp chế và Ban Kinh tế - Xã hội, chịu trách nhiệm giám sát việc tuân thủ pháp luật, quyết định các vấn đề quan trọng như ngân sách, phát triển kinh tế - xã hội. Trong bối cảnh sáp nhập, HĐND xã đã nhanh chóng ổn định để giám sát hoạt động của UBND và các cơ quan chuyên môn.

Ủy Ban Nhân Dân (UBND) Xã: Cơ Quan Chấp Hành Hiệu Quả

UBND xã Núa Ngam là cơ quan chấp hành của HĐND, do ông Nguyễn Thành Trung, nguyên Phó Chủ tịch UBND huyện Điện Biên Đông, làm Chủ tịch chuyên trách. Lãnh đạo UBND gồm Chủ tịch và không quá hai Phó Chủ tịch, trong đó một Phó kiêm Chánh Văn phòng HĐND và UBND, Phó còn lại kiêm Giám đốc Trung tâm Phục vụ Hành chính công (nếu thành lập). Các ủy viên UBND bao gồm người đứng đầu cơ quan chuyên môn, phụ trách quân sự và các lĩnh vực khác.

Cơ quan chuyên môn thuộc UBND được tổ chức tối đa bốn phòng, phù hợp với đặc thù nông thôn:

• Văn phòng HĐND và UBND: Tham mưu quản lý hành chính, hỗ trợ điều hành.
• Phòng Kinh tế: Quản lý kinh tế, hạ tầng, môi trường và nông nghiệp.
• Phòng Văn hóa - Xã hội: Chịu trách nhiệm giáo dục, y tế, văn hóa và các hoạt động xã hội.
• Trung tâm phục vụ hành chính công: Tiếp nhận và xử lý các thủ tục hành chính: tư pháp, hộ tịch, chứng thực .

Xã hiện có khoảng 70 cán bộ, công chức (sau khi chấm dứt hoạt động không chuyên trách từ 1/8/2025), với biên chế bình quân khoảng 32 người theo quy định chung. UBND thực hiện toàn bộ nhiệm vụ của cấp xã và huyện cũ, từ quản lý đất đai, y tế đến quốc phòng - an ninh.